Co chatta in roboter sez la via tras in labirint? E tge dovra in’istorgia per ch’ella daventia captivanta? En ils i-CAMPs ed en il camp da scriver a la Scola auta da pedagogia dal Grischun han uffants e giuvenils tschertgà respostas a moda fitg differenta.
L’archeologia scuntra sin la robotica
En ils i-CAMPs èn 55 scolaras e scolars da la 3. fin 9. classa s’occupads durant quatter dis cun archeologia e robotica. L’accent da quest onn è s’orientà al tema annual da la First Lego League internaziunala. En trais nivels che correspundan a la vegliadetgna ed a l'experientscha han las participantas ed ils participants construì roboters da LEGO e programmà els uschia, ch’els han pudì schliar autonomamain incumbensas. Ina sfida speziala è stada da programmar ils roboters uschia, ch’els han chattà independentamain la via tras labirints endrizzads da maniera differenta.
En quest connex na gievi betg be per la soluziun, mabain surtut per la via a quella. Prof. dr. Matthias Müller è manader da la professura da didactica da matematica a la SAP dal Grischun. La finamira saja ch’ils uffants sa fatschentian intensivamain cun ils problems. «En quest connex sviluppan els differentas strategias per als schliar.» Igl haja impressiunà el, cun tge engaschi ch’ils uffants sajan sa deditgads als pensums. «Intgins han perfin lavurà vinavant durant la pausa da mezdi, perquai ch’els vulevan exnum chattar ora co ch’i funcziuna.»
Ils uffants èn vegnids accumpagnads da docentas e docents e da passa 20 studentas e students. Quels han pudì sviluppar vinavant lur abilitads dal rom e da la didactica dal rom en ina situaziun d'emprender reala. La studenta Céline Bruggmann prenda cun ella experientschas preziusas dals i-CAMPs per sia atgna instrucziun. «Sch’ins dat spazi als uffants, als animescha da reflectar ed als lascha empruvar autonomamain, sviluppan els da sezs lur motivaziun – ed emprendan bler», di ella. Ava, ina matta da nov onns, po confermar quai: «Jau hai emprendì ch’i vala la paina d’emprim empruvar sez insatge, sch’ins na sa betg vinavant, empè da dumandar insatgi immediat per agid.»
Spazi per atgnas istorgias
Spazi per rimnar ideas ed inspiraziun ed esser creativ ha purschì il champ da scriver da dus dis da la SAP dal Grischun. Enstagl da roboters e cumonds da programmar èsi ì qua per caracters, conflicts e muments surpendents. La purschida è stada averta per l’emprima giada a scolaras e scolars fin a la 9. classa. Els han pudì scriver per tudestg, talian u rumantsch.
Curts inputs e pensums èn sa barattads cun fasas pli lungas da scriver. Las participantas ed ils participants han sviluppà figuras, han dà ad ellas giavischs e finamiras ed han ponderà tge impediments e privels ch'ellas ston surmuntar en quest connex. En quest process han reglas, ortografia e grammatica betg giugà ina rolla, sco Patrizia Parolini, manadra dal curs, autura e pedagoga da scriver di. «Ils uffants dastgan scriver libramain lur istorgias e dar spazi a lur fantasia. Mai impressiunescha quai adina puspè quant madirs e variads che tscherts texts èn, schebain che lur auturas e lur auturs èn anc fitg giuvens.»
Uschia hai dà ina gronda varietad da temas: d’ina istorgia da detectivs sur ina famiglia da giats ed in’istorgia da chavals fin a la vita d’ina munaida. Questa libertad ha era chattà in bun resun tar ils 16 uffants ch’èn sa participads. «Il pli cool chat jau ch’i na dat naginas reglas fixas durant scriver. Ins po metter sin palpiri ils agens patratgs e laschar ir la fantasia», di Lysander, in giuven da 12 onns che ha lavurà en il camp vi d’ina istorgia criminala. La finiziun dal camp è stada ina prelecziun per famiglias ed amis. Là han las participantas ed ils participants preschentà in extract da lur atgna istorgia.
Differents interess, ina finamira communabla
Ils dus camps da stad han pledentà differents interess, han dentant gì ina finamira communabla: dar als uffants ed als giuvenils il spazi ed in accumpagnament cumpetent, per ch’els possian sviluppar atgnas ideas e fidar dad ellas. A medem temp han las futuras persunas d’instrucziun pudì accumpagnar process d’emprender a moda stretga ed han uschia survegnì blers impuls per lur instrucziun en l'avegnir.