Intervista

Emprender da maniera autoefficazia cun il model da Cuira

Avant dus onns e mez avais Vus absolvì il CAS svilup da l’instrucziun cun il model da Cuira a la SAP dal Grischun. Tge realisais Vus en l’instrucziun?

Fitg bler! Ma il pli fitg è restà il sentiment da betg esser suletta cun las atgnas visiuns. Il barat cun persunas da la medema opiniun è stà fitg util per mai. Tuts han raquintà da «lur agen» model da Cuira, dals success e dals craps da stgarpitsch. Da quai hai jau pudì adattar bleras chaussas en l’atgna instrucziun. Questa cuminanza è stada la pli gronda inspiraziun per mai. En quest CAS han tuts pensà il medem e gì la medema finamira.

Ils inputs en il modul «Avri l’emprender», nua ch’i va era persuenter da cuntinuar u da pensar da nov la valitaziun, m’han influenzà spezialmain. La finamira n’è betg stada da copiar exempels in ad in en l’atgna instrucziun. I gieva plitost per la tenuta che stat davos l’emprender cun incumbensas d’emprender e la valitaziun en quest connex.

Co e cura avais Vus sentì per l’emprima giada: quai è dapli ch’ina metoda; quai mida la cultura d’emprender?

Jau hai cumenzà sco giuvna scolasta en ina scola relativamain gronda. Jau hai vulì instruir il model da Cuira ed il manader da scola m’ha encuraschà dad empruvar quai. Jau hai percurschì spert: quai va a prä cun mai, ils uffants vegnan fitg gugent a scola. Els èn motivads, autonoms ed autoefficazis. Tut quai ha era caracterisà il clima d’emprender. Ils uffants da scola èn stads concentrads cumplettamain sin sasez, senza vulair sa cumparegliar cuntinuadamain cun auters. Ins dat davent controlla e dat dapli paisa a la fidanza en ils uffants. Ultra da quai èn ils resuns dals geniturs stads fitg positivs ed interessads.

Lura na cumenza il svilup da l’instrucziun pia betg dal tuttafatg banal cun spustar mobiglias, mabain tar la tenuta?

Cleramain tar la tenuta. Jau cussegl a mintga persuna d’instrucziun da reflectar l’emprim sia atgna tenuta, avant che cumenzar cun il model da Cuira. Ella sto far ponderaziuns da tge ch’ella na vul betg desister en sia instrucziun e nua ch’ella vul far midadas, senza perder l’autenticitad. La persuna d’instrucziun sto sustegnair quai cun tut il cor.

La furma d’instrucziun è bler pli averta. Ils uffants ston chattar or en tge lieus d’emprender ch’els pon lavurar da maniera concentrada. La persuna d’instrucziun preschenta las finamiras e metta per quest intent a disposiziun incumbensas d’emprender sin differents nivels. Ils uffants decidan individualmain, tge incumbensa d’emprender ch’els dovran per cuntanscher las finamiras. En il discurs regular cun la persuna d’instrucziun reflectescha l’uffant tge ch’el dovra per emprender.

Il model da Cuira pretenda gronda preschientscha da la persuna d’instrucziun. Ella observa tgi ch’elegia tge incumbensa d’emprender, co ch’il lieu d’emprender vegn tschernì ed endrizzà. I dat adina er uffants che ston vegnir accumpagnads pli stretgamain. En general è dentant mintgina e mintgin occupà cun sasezza u sasez e cun ses emprender.

Tge capita cun ina classa, sch’ins reducescha maisas e sutgas e patratga da nov il spazi?

Igl è ina lunga via, mintga classa reagescha auter. Intginas scolaras ed intgins scolars entran immediat en la materia e surpiglian spert la responsabladad per lur agen emprender. Auters dovran anc pli ditg structura. L’emprender en atgna responsabladad na va betg dad oz sin damaun. I dovra bler temp per l’introducziun, per reflectar, eventualmain midadas sco era per discurs d’emprender cun ils uffants e.u.v. Ina persuna d’instrucziun po dentant er introducir il model en pitschens pass. E mintgatant sto ella puspè far in pass enavos, sch’insatge na funcziuna betg.

Bleras chasas da scola han pauc spazi. Tge respundais a persunas d’instrucziun che din: «Tar nus na va quai betg»? Tge pon ins realisar senza budget?

Lura dumond jau mintgamai: «Tge na va betg?» Cunzunt tar relaziuns da plaz difficilas vali la paina da ponderar anc ina giada las «plazzas da lavur». Jau na discur lura sapientivamain betg pli dal lieu da lavur, mabain dal lieu d’emprender. Pertge che betg mintga lieu d’emprender dovra ina maisa. Er il palantschieu, ina pitschna maisa da palantschieu, in banc, in banc da fanestra, etc. è in lieu d’emprender. Jau cussegl da mo pli metter a disposiziun maisas per dus terzs da las scolaras e dals scolars. Uschia datti plaz per auters lieus d’emprender. Stanzas da scola na duessan betg vegnir emplenidas cun material, bancs da fanestras na duessan betg vegnir duvrads sco deposit, mabain vegnir transfurmads en lieus d’emprender. Tut quai ch’ina persuna d’instrucziun na dovra betg per emna, duai vegnir rumì davent. Er il chantun per la persuna d’instrucziun na duvrass savens betg tant spazi. I vala da far il meglier or da la situaziun.

Pertge cussegliais Vus la furmaziun supplementara dal model da Cuira a la Scola auta da pedagogia dal Grischun?

Perquai ch’i dovra nunditg bler curaschi da ristgar novas chaussas. Perquai ch’ins na po strusch spetgar fin ch’il proxim input suonda. Perquai ch’ins vegn cusseglià da persunas spezialisadas e dastga guardar en autras stanzas da scola e mintgadis da scola e perquai ch’ins sa senta adina puspè inspirà.