Café scientific 2025

Co che apps d’emprender digitalas midan l’emprender

Mia (12) sesa a chasa vi dal tablet e lavura vi dad ina app d’emprender ch’ina amia ha cusseglià ad ella. «Uschia fa l’emprender da nomens gust», ha ella manegià dacurt. Suenter il bainvegni cumpara l’emprima incumbensa sin ses monitur: «Dovra endretg il nomen.» Mia tippa: «Der junge läuft schnell.» Immediat survegn ella in feedback: «Pensa da scriver grond ils nomens.» Ella curregia la frasa: «Der Junge läuft schnell.» – e vegn remunerada: in chaun animà siglia ina giada sur il monitur e di: «Ti es in'experta da grammatica!» Mia ha plaschair. 

Saja quai tudestg, englais u scienzas natiralas, saja quai principianta u avanzà: Adina pli savens dovran scolaras e scolars apps digitalas. Ellas empermettan in svelt success d’emprender, s'adattan al tempo d'emprender individual ed èn adina disponiblas sin il smartphone u sin il tablet. Bleras applicaziuns lavuran cun Gamification, elements ludics ch'activeschan noss sistem da remuneraziun en il tscharvè ed augmentan uschia noss plaschair e nossa motivaziun da restar vidlonder.

Part d’ina instrucziun moderna

Gia daditg tutgan apps d’emprender er en las scolas tar la part fixa da l’instrucziun moderna. Ellas han nums sco Anton, Profax u Geogebra. Cun in design pli neutral porschan ellas a las persunas d’instrucziun la pussaivladad da concepir lur instrucziun da maniera anc pli individualisada. Las scolaras ed ils scolars pon lavurar en l'agen tempo e sin lur nivel persunal, repeter cuntegns u empruvar da realisar incumbensas pli cumplexas.

Tge portan ellas propi? In studi furnescha enconuschientschas

Mo promovan ellas propi il success d’emprender? Gidan ellas uffants e giuvenils d'emprender da maniera pli autonoma e cun cleras finamiras? E tge premissas ston esser ademplidas? Perscrutadras e perscrutaders da la Scola auta da pedagogia dal Grischun, da l’Universitad da Turitg, da l’Universitad politecnica da Minca e da l’Universitad dad Augsburg han evaluà communablamain en ina metaanalisa var 35 studis internaziunals davart il diever da tools digitals en il context da scola. Ils tools èn vegnids examinads or da la perspectiva da l’emprender autoregulà. Las perscrutadras ed ils perscrutaders han tranter auter vulì eruir, co ch’ils uffants ed ils giuvenils pon diriger ed adattar lur process d'emprender cun agid dals tools ad ina finamira d’emprender – pia co ch’els planiseschan e reflecteschan lur process e co ch'els sa motiveschan e vegnan a frida cun sconfittas.

Tar ils studis d’enfin ussa stevan per il solit mo singulas apps u funcziuns en il center. «Percunter avain nus vulì dar ina survista cumplessiva davart l’efficacitad dals differents tips da tools e lur funcziuns», di prof. dr. Francesca Suter, manadra da la professura per scienzas d'educaziun e co-manadra dal studi. «La finamira da la retschertga è stada da chapir meglier pertge e sut tge cundiziuns ch'instruments digitals gidan d’emprender.» Ils resultats èn uss avant maun e vegnan preschentads per l’emprima giada al Café scientific dals 2 d’october a Cuira.

Cumpetenzas digitalas vegnan gia promovidas en scolina

Uffants sco Mia emprendan gia baud da duvrar tools digitals e da reflectar davart il diever da medias, lur impurtanza e lur influenza. Quai prevesa il Plan d’instrucziun 21. Ma co emprendan scolaras e scolars da s’occupar da maniera conscienta cun las medias? Cun questa dumonda s’occupa Rico Puchegger, expert dad e-learning e docent da medias ed informatica a la SAP dal Grischun. «Saja quai en scolina u en scola secundara: Scolaziun da medias signifitga adina dad ir per ils uffants e giuvenils en lur mund da viver. Quai pon er esser, sper medias analogas, films animads, gieus da computer u software d’emprender. Las persunas d’instrucziun tiran a niz ils puncts da referiment per discurrer cun scolaras e scolars davart ils cuntegns, l’effect e las atgnas tenutas. Uschia vegn creà gia baud in fundament per ina reflexiun critica en connex cun il contact cun differentas medias digitalas.» Cun in augment da la vegliadetgna s’intensiveschan e sa concretiseschan ils temas. «Sin ils stgalims da scola pli auts stattan en il center dumondas sco il temp per duvrar il telefonin, il diever da las medias socialas, il shopping online u la communicaziun correcta en la rait – temas che pertutgan directamain ils uffants e giuvenils e che mainan automaticamain a discurs», uschia l’expert. Perquai na recumonda el betg mo a persunas d’instrucziun, mabain er a geniturs da sa fatschentar activamain cun las medias digitalas e da restar regularmain en dialog cun ils uffants.

IA – insatge ester daventa in utensil dal mintgadi

Betg mo apps d’emprender midan l’instrucziun. Dapi che ChatGPT è vegnì lantschà il november 2022, han scolas in augment rasant da softwares correspundentas. Scolaras e scolars fan en quest connex pli e pli savens diever da sistems generativs Machine-Learning (GMLS) – en la lingua da mintgadi numnads «intelligenza artifiziala» – ch'els dovran sco sustegn per emprender. En quest senn sa laschan talas applicaziuns era chapir sco ina nova furma dad «apps d'emprender». Retschertgas internas a la SAP dal Grischun mussan: Durant l'emprim onn han var in tschintgavel da las studentas e dals students utilisà mintga di software basada sin GMLS, oz gia passa 60 pertschient. Il pli savens servan ellas per scriver, per structurar incumbensas u per chapir novs temas. Tgi che desista da quai numna en emprima lingia la mancanza da confidenza, la mancanza d’experientscha u ils custs da las versiuns da pajament.

Facit per la stanza da scola

Per las persunas d’instrucziun munta quai: Apps d’emprender e software che sa basa sin GMLS pon sustegnair process d’emprender individualmain, accumpagnar incumbensas e porscher agids supplementars. Il medem mument èsi decisiv da reflectar conscientamain il diever e da promover da maniera conscienta las cumpetenzas digitalas da las scolaras e dals scolars.